Saray ilçesi, Van ilinin en doğusunda, İran sınırına 4 km uzaklıkta bir ilçe merkezidir. 1.334 km² yüz ölçümüne sahip olan ilçe, Van il merkezine 75 km uzaklıktadır. Burada bulunan Kapıköy Sınır Kapısı'ndan Türkiye ile İran arasındaki demir yolu hattı geçmektedir.İlçe sınırları içinde 23 köy ve 3 mezra yer almaktadır. Kaymakamlık verilerine göre ilçe nüfusu 17.382 kişidir.

Bazı kaynaklarda adı "Serav" olarak geçen ilçenin ilk kuruluş yerinin, 1 km kadar kuzeydeki "Yusufpiti" denilen mevkide olduğu söylenmektedir. İlçenin güneyindeki Yeşilalıç köyü yakınlarında bir Urartu kalesinin yer aldığı kayalık tepe yamacında bir kaya nişi (kutsal alan) bulunmaktadır. Van genelindeki az sayıdaki Urartu kutsal alanından biri olması bakımından büyük önem taşıyan bu yer, halk arasında "Taşkapı" ya da "Derge-i Aşot" (Aşot Kapısı) adıyla anılmaktadır.

Niş içindeki yazıttan; bu kale ve kutsal alanın, Urartu Kralı İşpuini ve oğlu Minua tarafından inşa ettirildiği anlaşılmaktadır. Yeşilalıç’ın 30 km kadar doğusunda ise bir kaya sığınağı çevresinde kayalara çizilmiş hayvan figürleri bulunmaktadır; ancak bu figürlerin tarihsel yaşı hâlen tartışma konusudur.

Saray’ın 1869 tarihinde "Mahmudiye" adıyla Van’a bağlı bir ilçe olarak kurulduğu bilinmektedir. Birinci Dünya Savaşı sırasındaki Rus işgali, 3 Nisan 1918 günü sona ermiştir. 1948 yılından sonra Özalp’e bağlı bir bucak olan Saray, 1990 yılında yeniden ilçe statüsü kazanmıştır.