Van'ın en verimli ovalarından biri de Gürpınar Ovası'dır. İlçe, 4.063 km² büyüklüğündeki alanıyla Van'ın ve hatta Türkiye'nin yüz ölçümü bakımından en büyük ilçesi durumundadır. İlçe sınırları içinde ilçe merkezi dışında 3 bucak (Güzelsu, Kırkgeçit ve Yalınca), 71 köy ve 84 mezra yer almaktadır. İl merkezine uzaklığı 22 km'dir. Kaymakamlık verilerine göre ilçe nüfusu 29.982 kişidir.
Van Gölü'nden Zap Suyu vadisine ve buradan İran ile Irak'a giden tarihsel yol, günümüzde hâlen Gürpınar Ovası'ndan geçmektedir. Bu yol üzerinde kurulu olan güçlü Çavuştepe ve Hoşap kaleleri, bu güzergâhın tarihsel önemini kanıtlamaktadır.
Havasor Ovası'nda yapılan arkeolojik araştırmalar, burada MÖ 4. bin yılından itibaren yerleşildiğini kanıtlamıştır. Van'ın ilk yerleşmelerinden biri olan İremir Höyüğü, ilçe merkezinin birkaç kilometre doğusunda yer almaktadır. İlçe merkezinin güneyindeki dağlarda yer alan Tirişin Yaylası'nda saptanan kaya resimlerinin ve Güzelsu'nun güneyindeki Put köyü mağaralarındaki duvar resimlerinin ne kadar eski oldukları tam olarak bilinmemekle birlikte, bölgenin kadim tarihine ışık tutmaktadırlar.
Birçok medeniyete sahne olan Gürpınar, Osmanlılar döneminde Hakkari sancağına bağlıydı. 1514 yılındaki Çaldıran Savaşı'nın kazanılmasından sonra Osmanlılar bölgede hâkimiyet kurmuş; bu durum Kanuni Sultan Süleyman zamanında pekiştirilmiştir. Birinci Dünya Savaşı sırasındaki Rus işgali, 1 Nisan 1918 günü sona ermiştir. Gürpınar, 1936 yılında bugünkü Kığzı köyünde ilçe olmuş, ancak kısa bir süre sonra Kırkgeçit (Kasrik) köyüne taşınmıştır. 1954 yılında ise yeniden bugünkü yerine nakledilmiştir.
"Gürpınar" adı, ilçenin 3 km güneyindeki Faki Musa Tepesi'nin altından çıkan bol ve berrak suyu olan pınardan gelmektedir. Bu kaynak; Gürpınar ilçe merkezi ve mahallelerinin, Gevaş'ın, Edremit'in ve Van il merkezinin su gereksinimini karşılamaktadır.
Büyüklüğü 190 km² olan Havasor Ovası, doğusundaki Zernek Boğazı ile 180 km² büyüklüğündeki Güzelsu Ovası'ndan ayrılır. Her iki ova da sulak ve verimlidir. Boğazda kurulan Zernek Barajı 1991 yılında inşa edilmiştir.
HOŞAP KALESİ
ÇAVUŞTEPE KALESİ ÖRENYERİ
